Nie ulega wątpliwości, iż masowa emigracja obywateli Ukrainy do Polski wiąże się także z nowymi problemami prawnymi w stosowaniu prawa. Przede wszystkim z koniecznością stosowania przez polskie sądy i na terytorium Polski  przepisów Republiki Ukrainy  do stosunków rodzinnych obywateli Ukrainy.

Dlatego też chcielibyśmy przybliżyć regulacje ukraińskiego prawa rodzinnego, gdyż przepisy te w wersji polskiej w zasadzie nie są w żaden sposób dostępne w Polsce.

Nadmienić przy tym trzeba, iż tłumaczenie to ma charakter autorski ( wykonane przy współpracy prawników, adwokatów ukraińskich jak i polskich), co po pierwsze oznacza, iż nie stanowi ono samo w sobie wiążącej normy prawnej- ta jest tekst w języku ukraińskim, a po drugie stanowi przedmiot prawa autorskich Kancelarii Adwokacko Radcowskiej Kacprzak Kowalak w Poznaniu.  Tak więc drogi czytelniku jeżeli chcesz wykorzystać niniejsze tłumaczenie, je powielić musiałbyś uzyskać naszą zgodę.

W niniejszym wpisie prezentujemy jedynie część regulacji ukraińskiego Kodeksu rodzinnego, dalsze tłumaczenia znajda się także na stronach niniejszego bloga.

 

KODEKS RODZINNY UKRAINY

(Najwyższa Rada Ukrainy (NRU), 2002, nr 21-22, s. 135,

na dzień 02.02.2018 r.)

 

Dział 2

 

REALIZACJA RODZINNYCH PRAW I PEŁNIANIE OBOWIĄZKÓW RODZINNYCH. OCHRONA PRAW I INTERESÓW RODZINNYCH

 

Artykuł 14. Realizacja praw rodziny

 

  1. Prawa rodzinne są ściśle związane z osobą, dlatego nie są można ich przenieść na inną osobę.
  2. Jeśli dziecko lub osoba, której zdolność do czynności prawnych jest ograniczona, nie może samodzielnie dochodzić swoich praw, prawa te realizują rodzice, opiekun prawny lub te same osoby, z pomocą rodziców lub opiekuna.

 

Artykuł 15. Wykonywanie obowiązków rodzinnych

 

  1. Obowiązki rodzinne są ściśle związane z osobą, dlatego nie mogą być przeniesione na inną osobę.
  2. Jeżeli osoba została ubezwłasnowolniona jej osobisty niemajątkowy rodzinny obowiązek ustaje w związku z brakiem możliwości jego wykonania.

Obowiązek majątkowy osoby uznanej za ubezwłasnowolnioną wykonuje opiekun na jej koszt.

  1. Jeśli w wyniku zaburzenia psychicznego, ciężkiej choroby lub innej ważnej przyczyny osoba nie może wykonywać obowiązków rodzinnych, nie jest uznawana za osobę, która uchyla się od ich wykonania.
  2. Uchybienie lub uchylanie się od wykonywania rodzinnego obowiązku może być podstawą do stosowania skutków określonych w niniejszym Kodeksie lub umowie (kontrakcie) stron.

 

Artykuł 16. Zapewnienie nieletnim rodzicom pomocy w realizacji praw rodzicielskich i wykonywania obowiązków rodzicielskich

 

  1. Jeśli matka i ojciec dziecka są nieletni, babcia, dziadek dziecka ze strony rodzica, które jest niepełnoletnie są zobowiązani do udzielenia jemu pomocy w wykonywaniu przez niego praw rodzicielskich i wykonywania obowiązków rodzicielskich.

 

Artykuł 17. Udzielanie organem opieki pomocy osobom w realizacji przez nich swoich praw rodzinych i wykonywania obowiązków rodzinnych

 

  1. Organ opieki zapewnia pomoc osobie w wykonywaniu jej praw rodziny i wykonywania obowiązków rodzinnych, w zakresie i w trybie określonym w niniejszym Kodeksem i innymi przepisami.

 

Artykuł 18. Ochrona praw i interesów rodzinnych

 

  1. Każdy uczestnik stosunków rodzinnych, który osiągnął czternaście lat, ma prawo do bezpośredniego odwołania się do sądu w ochronie swoich praw lub interesów.
  2. Sąd stosuje sposoby ochrony, które są ustalone przez prawo lub umowę stron.

Sposoby ochrony praw rodziny i interesów, w szczególności:

1) ustalenie stosunku prawnego;

2) przymusowe wykonanie niewykonanego dobrowolnie obowiązku;

3) rozwiązanie stosunku prawnego, a także jego odwołanie;

4) zaprzestanie działań, które naruszają prawa rodzinne;

5) przywracanie stosunku prawnego, który istniał przed naruszeniem prawa;

6) zadośćuczynienie, jeżeli jest to przewidziane w niniejszym Kodeksie lub umowie;

7) zmiana stosunku prawnego;

8) uznanie za niezgodne z prawem decyzji, działania lub bezczynności organu władzy publicznej, organu władzy Autonomicznej Republiki Krym lub organu samorządu terytorialnego, ich urzędowych i służbowych osób.

 

Artykuł 19. Udział organu opieki w ochronie praw i interesów rodzinnych

 

  1. W przypadkach przewidzianych w tym Kodeksie, osoba ma prawo do wcześniejszego postępowania o ochronę swoich rodzinnych interesów i praw przez organ opieki i kurateli.
  2. Decyzja organu opieki jest obowiązkowa do wykonania, jeśli w ciągu dziesięciu dni od czasu jej wydania zainteresowana osoba nie zwróciła się o ochronę swoich praw i interesów do sądu, z wyjątkiem przypadków przewidzianych w części 2 artykułu 170 Kodeksu.
  3. Złożenie wniosku o ochronę do organu opieki nie pozbawia osoby prawa do podania pozwu do sądu.

W przypadku postępowania przed sądem organ opieki nie rozpoznaje złożonego wniosku o ochronę.

  1. Przy rozpatrywaniu przez sąd sporów co do uczestnictwa jednego z rodziców w wychowaniu dziecka, miejsce zamieszkania dziecka, wyjazd dziecka, wyrejestrowanie dziecka z miejsca zamieszkania, uznanie dziecka za takie co straciło prawo do użytkowania lokalu, pozbawienie i wznowienie praw rodzicielskich, ustalenie kontaktów z dzieckiem matki, ojca, którego pozbawiono praw rodzicielskich, odebranie dziecka od osoby, która trzyma je u siebie nie na podstawie ustawy lub orzeczenia sądu, zarządzanie przez rodziców majątkiem dziecka, cofnięcie adopcji i uznanie jej za nieważną obowiązkowy jest udział organu opieki, przedstawionego odpowiednią osobą prawną.
  2. Organ opieki przedstawia sądowi pisemną opinię dotyczącą rozstrzygania sporów na podstawie informacji uzyskanej w wyniku badania warunków życia dziecka, rodziców, innych osób, które chcą mieszkać z dzieckiem i uczestniczyć w jego wychowaniu, a także na podstawie innych dokumentów, które odnoszą się do sprawy.
  3. Sąd może nie zgodzić się z opinią organu opieki jeśli nie jest ona wystarczająco uzasadniona i jest sprzeczna z interesem dziecka.

 

Artykuł 20. Zastosowanie przedawnienia do roszczeń wynikających ze stosunków rodzinnych

 

  1. Do wymogów, które wynikają ze stosunków rodzinnych terminu przedawnienia nie stosuje się, z wyjątkiem przypadków przewidzianych w części 2 artykułu 72, części 2 artykułu 129, części 3 artykułu 138, części 3 artykułu 139 Kodeksu.
  2. W przypadkach przewidzianych w części pierwszej tego artykułu, sąd stosuje co do terminu przedawnienia odpowiednie przepisy kodeksu Cywilnego Ukrainy, jeśli inne (terminy) nie są przewidziane w tym Kodeksie.

 

Mając na uwadze fakt, iż obowiązująca między Polską a Federacją Rosyjską Umowa Międzynarodowa w wielu aspektach dotyczących stosunków rodzinnych obywateli rosyjskich mieszkających w Polsce odsyła do uregulowań rosyjskiej ustawy, koniecznym wydaje się jej poznanie.

Z tej tez przyczyny na niniejszym blogu chcielibyśmy przedstawić regulacje obowiązujące w Federacji Rosyjskiej a dotyczące prawa rodzinnego tam funkcjonującego w wersji polskiej – w polskim tłumaczeniu.

W niniejszym wpisie możecie się Państwo zapoznać z naszym autorskim tłumaczeniem, ale mam nadzieję jak najlepiej oddającym ducha rosyjskiej Ustawy, w zakresie art. od 16 do 26 Kodeksu rodzinnego Federacji Rosyjskiej, a regulujących kwestie związane z rozwodem i rozwiązaniem małżeństwa.

Nadmienić przy tym trzeba, iż tłumaczenie to ma charakter autorski ( wykonane przy współpracy prawników, adwokatów rosyjskojęzycznych jak i polskich), co po pierwsze oznacza, iż nie stanowi ono samo w sobie wiążącej normy prawnej- tą jest tekst w języku rosyjskim, a po drugie stanowi przedmiot prawa autorskich Kancelarii Adwokacko Radcowskiej Kacprzak Kowalak w Poznaniu.  Tak więc drogi czytelniku jeżeli chcesz wykorzystać niniejsze tłumaczenie, je powielić musiałbyś uzyskać naszą zgodę.

Pamiętać przy tym należy, iż poszczególne podmioty Federacji mogą mieć przyjęte prawa, które uszczegółowiają normy zawarte w Kodeksie Rodzinnym Federacji Rosyjskiej, z tego też względu może się okazać również koniecznym zbadanie porządków prawnych poszczególnych Republik.

Kodeks rodzinny Federacji Rosyjskiej – wersja polska, art. 10-15. Zawarcie małżeństwa.

Dział 4. Rozwiązanie małżeństwa

Artykuł 16. Przesłanki ustania małżeństwa

1. Małżeństwo ustaje na skutek śmierci lub w wyniku uznania przez sąd jednego z małżonków za zmarłego.
2. Małżeństwo może być rozwiązane w drodze rozwodu zainicjowanego na wniosek jednego lub obojga małżonków, a także na wniosek opiekuna prawnego małżonka, uznanego przez sąd za ubezwłasnowolnionego.

Artykuł 17. Ograniczenie prawa męża do rozwiązania małżeństwa

Męzowi bez zgody żony nie przysługuje prawo do wszczęcia sprawy o rozwód w trakcie ciąży żony i w ciągu roku po urodzeniu dziecka.

Artykuł 18. Procedura rozwodowa

Rozwiązanie małżeństwa odbywa się w urzędach stanu cywilnego, a w przypadkach, przewidzianych w artykułach 21 – 23 niniejszego Kodeksu, przed sądem.

Artykuł 19. Rozwiązanie małżeństwa przed Urzędem Stanu Cywilnego

1. Przy wzajemnym wyrażeniu zgody na rozwiązanie małżeństwa w sytuacji, gdy małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, rozwiązanie małżeństwa odbywa się przed Urzędem Stanu Cywilnego.
2. Rozwiązanie małżeństwa na wniosek jednego z małżonków niezależnie od tego, czy małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci może odbyć się przed urzędem stanu cywilnego, jeżeli drugi małżonek: został
uznany przez sąd za zaginionego;
uznany przez sąd ubezwłasnowolnionego; lub
skazany za przestępstwo na karę pozbawienia wolności na okres powyżej trzech lat.
3. Rozwiązanie małżeństwa i wydanie zaświadczenia o rozwiązaniu małżeństwa są procedowane przez organ urzędu stanu cywilnego po upływie miesiąca od dnia złożenia oświadczenia o rozwiązaniu małżeństwa.
4. Rejestracja rozwodu jest procedowana przez organ urzędu stanu cywilnego w sposób przewidziany dla państwowej rejestracji aktów stanu cywilnego.

Artykuł 20. Rozpatrywanie sporów powstałych między małżonkami po rozwodzie w urzędach stanu cywilnego

Spór dotyczący podziału majątku wspólnego małżonków, wypłaty środków na utrzymanie małzonka niezdolnego do pracy, a także spory dotyczące dzieci, które powstały między małżonkami, z których jeden jest uznany przez sąd za ubezwłasnowolnionego lub skazany za przestępstwo na karę pozbawienia wolności na okres powyżej trzech lat (punkt 2 artykułu 19 niniejszego Kodeksu), rozpatrywane są przed sądem niezależnie od rozwiązania małżeństwa w urzędach stanu cywilnego.

Artykuł 21. Rozwiązanie małżeństwa w sądzie

1. Rozwiązanie małżeństwa następuje na drodze sądowej w przypadku gdy małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, za wyjątkiem przypadków przewidzianych w ustępie 2 artykułu 19 niniejszego Kodeksu, lub, w przypadku braku zgody jednego z małżonków na rozwiązanie małżeństwa.
2. Rozwiązanie małżeństwa następuje w trybie sądowym także w przypadku, gdy jeden z małżonków, pomimo braku u niego zastrzeżeń, uchyla się od rozwiązania małżeństwa w urzędzie stanu cywilnego, w tym odmawia złożenia wniosku.

Artykuł 22. Rozwiązanie małżeństwa w sądzie w przypadku braku zgody jednego z małżonków na rozwiązanie małżeństwa

1. Przesłanką rozwiązania małżeństwa przez sąd jest ustalenie, że dalsze wspólne życie małżonków i utrzymanie rodziny stało się niemożliwe.
2. W postępowaniu o rozwód w przypadku braku zgody jednego z małżonków na rozwiązanie małżeństwa sąd może podjąć kroki zmierzające do pojednania małżonków i może odroczyć postępowanie, wyznaczając małżonkom trzy miesięczny okres na pojednania się .
Jeżeli nie doszło do pojednania się małżonków i jeden z małżonków podtzrymuje pozew o rozwód Sąd przeprowadza dalszą procedurę zmierzajaca do rozwiązania małżeństwa.

Artykuł 23. Rozwiązanie małżeństwa w sądzie przy wzajemnym porozumieniu małżonków na rozwiązanie małżeństwa

1. W przypadku wzajemnej zgody na rozwiązanie małżeństwa małżonków, którzy mają wspóle małoletnie dzieci, a także małżonków, o których mowa w ustępie 2 artykułu 21 niniejszego Kodeksu, sąd rozwiąże małżeństwo bez wyjaśniania przesłanek rozwodu. Małżonkowie może przedstawić sądowi umowa dotycząca opieki nad dziećmi, o którym mowa w ustępie 1 artykułu 24 Kodeksu. W przypadku braku takiej umowy lub w przypadku, gdy umowa narusza interesy dzieci, sąd podejmuje środki w celu ochrony ich interesów, w sposób przewidziany w ustępie 2 artykułu 24 Kodeksu.
2. Rozwiązanie małżeństwa przez sąd nie moze nastąpić wcześniej niż przed upływem miesiąca od dnia złożenia przez małżonków oświadczenia o rozwiązaniu małżeństwa.

Artykuł 24. Pytania, rozstrzygnięcia sądu przy wydawaniu decyzji o rozwiązaniu małżeństwa

1. Po rozwiązaniu małżeństwa w sądzie małżonkowie mogą złożyć w sądzie porozumienie regulujące, z kim będą przebywać niepełnoletnie dzieci, o zasadach wypłaty środków na utrzymanie dzieci i (lub) małzonka niezdolnego do pracy, o wysokości tych środków albo o podziale majątku wspólnego małżonków.
2. W przypadku, gdy brak porozumienia między małżonkami w sprawach, o których mowa w ustępie 1 niniejszego artykułu, a także w przypadku, gdy ustalono, że umowa ta narusza interesy dzieci lub jednego z małżonków, sąd jest zobowiązany:
określić, z którym z rodziców będą przebywać niepełnoletnie dzieci po rozwodzie;
określić, z którego z rodziców i w jakich rozmiarach pobierane są alimenty na ich dzieci;
na żądanie małżonków (jednego z nich) dokonać podziału majątku, znajdującego się w ich współwłasności;
na żądanie małżonka, który ma prawo do otrzymania alimentów od drugiego małżonka, określić rozmiar tych alimentów.
3. W przypadku, gdy podział majątku wpływa na interesów osób trzecich, sąd może skierować roszczenie o podział majątku do osobnego postępowania.

Artykuł 25. Chwila ustania małżeństwa po jego rozwiązaniu

1. Małżeństwo, rozwiązywane przed urzędem stanu cywilnego, ustaje od dnia rejestracji rozpadu małżeństwa w księdze rejestracji aktów stanu cywilnego, a w przypadku rozwiązania małżeństwa w sądzie – od dnia uprawomocnienia się wyroku

2. Rozwiązanie małżeństwa w sądzie podlega rejestracji państwowej w sposób przewidziany dla państwowej rejestracji aktów stanu cywilnego.
Sąd jest zobowiązany w ciągu trzech dni od dnia uprawomocnienia się wyroku rozwiązującego małżeństwa skierować wyciąg z orzeczenia sądu do urzędu stanu cywilnego według miejsca rejestracji państwowej zawarcia małżeństwa.
Małżonkowie nie mogą zawrzeć nowego małżeństwa, aż do uzyskania zaświadczenia o rozwiązaniu małżeństwa w urzędzie stanu cywilnego miejsca zamieszkania jednego z nich lub miejsce rejestracji państwowej zawarcia małżeństwa.

Artykuł 26. Przywracanie małżeństwa w przypadku pojawienia się małżonka, uznanego przez zmarłego lub uznanego za zaginionego

1. W przypadku pojawienia się małżonka, uznanego przez sąd za zmarłego lub uznanego przez sąd za zaginionego, i odwołania do odpowiednich orzeczeń małżeństwo może być przywrócony przez organ stanu cywilnego, na zgodny wniosek małżonków.
2. Małżeństwo nie może być przywrócone, jeżeli drugi małżonek wszedł w nowy związek małżeński.