Prawo upadłościowe – upadłość konsumencka

Prawo upadłościowe – upadłość konsumencka

Prawnicy z naszej kancelarii zajmują się także reprezentowaniem klientów w postępowaniach upadłościowych dotyczących ogłoszenia upadłości konsumenckiej.

Upadłość konsumencka to część prawa upadłościowego dotycząca upadłości osób fizycznych. Jest to w zasadzie sposób na ogłoszenie bankructwa dla osób prywatnych, które zaciągnęły długi na własne potrzeby. Kiedy rozmiar i ilość długów znacznie przewyższają możliwości ich spłaty warto przemyśleć złożenie wniosku o upadłość konsumencką. Rozwiązanie to jest przeznaczone dla osób, które stały się niewypłacalne i nie są w stanie uregulować swoich zobowiązań. W zależności od sytuacji, na skutek ogłoszenia upadłości sąd może znacznie zmniejszyć ilość długów do spłacenia lub całkowicie je zlikwidować. Ogłoszenie upadłości umożliwia więc wyjście z zadłużenia i powrót do normalnego funkcjonowania. Upadłość konsumencka pozwala dłużnikom na nowy początek – bez ciągłych utrudnień, wezwań do zapłaty i pism od komorników.

Prawnicy z naszej kancelarii specjalizujący się w prawie upadłościowym pomagają dłużnikom przejść przez skomplikowane postępowanie upadłościowe i zacząć nowe życie.

W jaki sposób możemy pomóc:

Prawnicy z naszej kancelarii zajmują się szeroko pojętą obsługą prawną w zakresie upadłości konsumenckiej i mogą w zależności od Państwa potrzeb:

  • udzielić porady prawnej z zakresu upadłości konsumenckiej (w siedzibie Kancelarii, telefonicznie lub online);
  • dokonać analizy Państwa sytuacji osobistej i ocenić szanse na umorzenie długów w postępowaniu upadłościowym;
  • pomóc w ustaleniu aktualnych wierzycieli i oszacowaniu Państwa zadłużenia;
  • kontaktować się w Państwa imieniu z wierzycielami, komornikami lub syndykiem;
  • sporządzić wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej;
  • reprezentować Państwa przed sądem w postępowaniu o ogłoszenie upadłości konsumenckiej, a także w postępowaniu po jej ogłoszeniu – aż do zakończenia sprawy;
  • udzielić porady prawnej odnośnie trwającego już postępowania lub wstąpić do niego jako Państwa pełnomocnik.

Zagadnieniem upadłości konsumenckiej w naszej Kancelarii zajmują się:

Joanna Jędrzejewska

Radca prawny

Joanna Jędrzejewskaradca prawny, partner Kancelarii, lider naszego zespołu w zakresie prawa upadłościowego. Od wielu lat z sukcesem reprezentuje dłużników w postępowaniach upadłościowych, pomagając wyjść z trudnej sytuacji nawet tym najbardziej zadłużonym. Poza prawem upadłościowym zajmuje się także szeroko pojętym prawem cywilnym, w tym również windykacją należności – w związku z czym doskonale orientuje się w przepisach dotyczących regulowania zobowiązań finansowych. Doświadczenie jakie zdobyła prowadząc sprawy upadłościowe oraz cywilne pozwala jej skutecznie reprezentować interesy dłużników i osiągać pomyślne rozstrzygnięcia w postępowaniach o upadłość konsumencką.

Kontakt : joanna.jedrzejewska@kacprzak.pl

Joanna Kowal

Aplikant adwokacki

Joanna Kowal – aplikant adwokacki, od wielu lat związana z Kancelarią, pracując między innymi przy sprawach z zakresu upadłości konsumenckiej. Na bieżąco śledzi zmiany dotyczące upadłości konsumenckiej, przygotowując artykuły i opracowania. Doświadczenie zdobyła przy sporządzaniu pism w postępowaniu upadłościowym, a także pomagając w reprezentowaniu klientów na sali sądowej. Poza prawem upadłościowym zajmuje się także prawem karnym, w tym w szczególności prawem karnym gospodarczym, reprezentując interesy dłużników i wierzycieli w toku postępowania karnego – zarówno w charakterze obrońcy jak i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego.

Kontakt do prawnika: joanna.kowal@kacprzak.pl

FAQ – czyli najczęstsze pytania o upadłość konsumencką:

Kto może złożyć wniosek o upadłość konsumencką?

Wniosek o upadłość konsumencką może złożyć każda osoba fizyczna, która stała się niewypłacalna i nie jest w stanie uregulować swoich zobowiązań (np. rat kredytu, pożyczek itd.) Po zmianach prawa upadłościowego jakie nastąpiły w marcu 2020 r. z upadłości konsumenckiej mogą skorzystać także osoby fizyczne, które prowadzą jednoosobową działalność gospodarczą. Osoby te nie muszą więc już korzystać ze skomplikowanych procedur przewidzianych dla dużych przedsiębiorców. Wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej mogą złożyć także wierzyciele dłużnika, którzy są zainteresowani uzyskaniem spłaty.

Dlatego też wskazane jest, dla celów dowodowych, aby oświadczenie o odwołaniu darowizny zostało złożone na piśmie.

Gdzie ogłasza się upadłość?

Postępowanie w sprawie upadłości konsumenckiej jest postępowaniem sądowym i toczy się przed sądem rejonowym właściwym dla miejsca zamieszkania dłużnika. Wniosek o upadłość konsumencką należy złożyć do wydziału upadłościowego w sądzie rejonowym. Jeśli najbliższy sąd nie ma wydziału upadłościowego – wniosek składa się w sądzie upadłościowym obejmującym rejon miejsca zamieszkania dłużnika. Osoby mieszkające poza granicami Polski powinny złożyć wniosek o upadłość w sądzie upadłościowym właściwym dla miejsca położenia majątku.

Nasi prawnicy reprezentują dłużników w postępowaniach przed sądem upadłościowym w Poznaniu, a także innymi sądami na terenie całej Polski.

Co daje ogłoszenie upadłości konsumenckiej?

Krótko mówiąc ogłoszenie upadłości konsumenckiej pozwala na wyjście ze stanu niewypłacalności i uregulowanie sytuacji związanej z zadłużeniem osoby fizycznej. Wraz z ogłoszeniem upadłości z mocy prawa zostają zawieszone wszelkie egzekucje komornicze prowadzone w stosunku do majątku dłużnika. Następnie ogłoszenie upadłości konsumenckiej może spowodować całkowite umorzenie długów lub znacznie zmniejszyć ilość długów pozostałych do spłacenia – rozkładając je przy tym na rozsądne raty. Umorzenie długów bądź zrealizowanie wyznaczonego przez sąd planu spłaty powoduje następnie całkowite uwolnienie dłużnika od wszystkich finansowych zobowiązań. Dłużnik otrzymuje więc czystą kartę i nowy start w przyszłość. Warto pamiętać jednak, że dotyczy to tylko tych długów, które powstały do czasu ogłoszenia upadłości.

Należy też przypomnieć, że ogłoszenie upadłości to nie tylko same pozytywy. Upadłość wiąże się też z pewnymi ograniczeniami. Dla przykładu, po ogłoszeniu upadłości naszym majątkiem zarządza syndyk i bez jego zgody nie możemy dokonywać żadnych istotnych transakcji finansowych (poza czynnościami życia codziennego). Co więcej, wynagrodzenie i inne dochody dłużnika przekazywane są prosto do syndyka – dłużnikowi pozostaje na życie jedynie kwota minimalna, która jest wolna od zajęcia.

Jakie wymogi powinien spełniać wniosek o upadłość konsumencką?

Wniosek o upadłość konsumencką składa się do sądu na urzędowym formularzu, którego wzór można znaleźć TUTAJ. (https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/formularze-konsumenci-od-24-marca-2020). We wniosku należy wskazać między innymi dane osobowe dłużnika, numer PESEL (w niektórych przypadkach także numer NIP), miejsca w których znajduje się majątek, aktualny wykaz majątku z szacunkową wyceną składników, zabezpieczenia ustanowione na majątku, spis wierzycieli z podaniem wysokości wierzytelności oraz terminów zapłaty, spis wierzytelności spornych, uzasadnienie wniosku oraz inne informacje wskazane w art. 4912 ust. 4 Prawa upadłościowego. Do poprawnie wypełnionego formularza należy dołączyć także dowód uiszczenia opłaty sądowej w kwocie 30 zł.

Jak uzasadnić wniosek o upadłość konsumencką?

W uzasadnieniu wniosku o upadłość konsumencką dłużnik powinien dokładnie opisać swoją sytuację życiową oraz finansową i wskazać sposób powstania długów oraz wyjaśnić z jakich powodów stał się niewypłacalny. Dłużnik powinien wskazać między innymi jakie jest źródło jego dochodów, jakie są jego koszty utrzymania (także koszty utrzymania rodziny) oraz dlaczego spłata długów jest jego zdaniem niemożliwa. Dłużnik powinien przedstawić przy tym konkretne dowody na opisywane przez niego we wniosku okoliczności, np. rachunki za mieszkanie, faktury za leczenie itd. Do wniosku należy załączyć także dowody na istnienie długów, np. wezwania do zapłaty, pisma od komornika itd. Opisane we wniosku okoliczności oraz załączone dokumenty będą miały wpływ na wynik dalszego etapu postępowania, w którym sąd zdecyduje czy umorzyć zobowiązania czy też ustalić plan spłaty.

Kiedy sąd ogłasza upadłość konsumencką?

Po zmianach dotyczących upadłości konsumenckiej jakie nastąpiły w marcu 2020 r. na etapie składania wniosku o upadłość konsumencką sąd nie rozpatruje już przyczyn niewypłacalności dłużnika. W związku z tym wystarczy jedynie spełnienie wymogów formalnych, aby sąd wydał postanowienie o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej. Już samo złożenie do sądu poprawnie wypełnionego i opłaconego wniosku spowoduje więc ogłoszenie upadłości. Przyczyny niewypłacalności oraz kwestie ewentualnego umorzenia długów sąd będzie rozważał na dalszym etapie postępowania, już po ogłoszeniu upadłości dłużnika.

Na czym polega postępowania w sprawie upadłości konsumenckiej?

Postępowanie w sprawie upadłości konsumenckiej można w zasadzie podzielić na dwa główne etapy: postępowanie przed ogłoszeniem upadłości i postępowanie po jej ogłoszeniu.

Pierwszy etap wywołuje złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej dłużnika. Jak zostało wspomniane wniosek ten może złożyć nie tylko sam dłużnik lecz także jego wierzyciele. Wierzycielom może również zależeć na ogłoszeniu upadłości dłużnika – wtedy zyskują oni szansę na uwzględnienie ich wierzytelności w planie spłaty i odzyskanie choćby części zaległości.

Po złożeniu wniosku sąd bada czy wniosek ten spełnia wymogi formalne o których wspomnieliśmy wyżej (wymogi te określa 4912 ust. 4 Prawa upadłościowego), a także czy został prawidłowo złożony i opłacony. Jeśli wniosek spełnia wszelkie kryteria to sąd na posiedzeniu niejawnym wyda postanowienie o ogłoszeniu upadłości, określając przy tym sposób prowadzenia dalszego postępowania. Po zmianach z marca 2020 r. sąd ma bowiem możliwość określenia, że dalsze postępowanie będzie toczyło się według przepisów o postępowaniu upadłościowym wobec przedsiębiorców – jeżeli rozmiary majątku dłużnika są znaczne, istnieje znaczna liczba wierzycieli albo ze względu na stopień skomplikowania sprawy (art. 4911 ust. 2 Prawa upadłościowego).

Drugi etap odbywa się już o po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej. Tutaj sąd dokonuje szeregu czynności – między innymi zawiadamia o ogłoszeniu upadłości dłużnika i wzywa wierzycieli do zgłoszenia swoich wierzytelności. Sąd zawiadamia także inne odpowiednie organy (np. ZUS, Izbę Skarbową), a także wyznacza syndyka, który będzie zarządzał majątkiem upadłego w dalszym postępowaniu. Na dalszym etapie postępowania ciężar dokonywania czynności przerzucony jest na syndyka, który zasięga informacji dotyczących dłużnika a następnie wybiera sposób likwidacji majątku dłużnika – tak aby w jak największym zakresie umożliwić zaspokojenie wierzycieli. Warto pamiętać, że na tym etapie to syndyk zarządza majątkiem dłużnika – w związku z czym dłużnik nie może dokonywać żadnych istotnych czynności dotyczących majątku bez jego zgody (np. sprzedać lub kupić samochód, zaciągnąć pożyczkę). Następnie syndyk dokonuje likwidacji majątku i na podstawie uzyskanych środków sporządza dla sądu propozycję planu spłaty. Syndyk może też przedstawić sądowi swoje stanowisko w kwestii umorzenia zobowiązań bez sporządzania planu spłaty lub wskazać sądowi, że jego zdaniem zachodzą przesłanki do odmowy umorzenia zobowiązań. Projekt planu spłaty jest doręczany także upadłemu oraz jego wierzycielom – którzy mogą się do niego ustosunkować.

Jeśli syndyk, upadły bądź wierzyciele złożyli wniosek o rozprawę to sąd przeprowadza rozprawę, a następnie wydaje jedno z następujących rozstrzygnięć:

  1. ustala plan spłaty wierzycieli;
  2. umarza zobowiązania upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli;
  3. warunkowo umarza zobowiązania upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli;
  4. wydaje postanowienie o odmowie ustalenia planu spłaty wierzycieli albo umorzenia zobowiązań.

Każdą z tych opcji omówiliśmy dla Państwa w kolejnym pytaniu.

Czy po ogłoszeniu upadłości wszystkie moje długi zostaną umorzone?

Jak zostało wyżej wspomniane, samo ogłoszenie upadłości jest jedynie pierwszym etapem postępowania o upadłość konsumencką. Kwestia umorzenia długów jest rozpatrywana w postępowaniu po ogłoszeniu upadłości. Sąd bierze tutaj pod uwagę między innymi postawę dłużnika i przyczynę powstania niewypłacalności. Istnieje kilka rodzajów rozstrzygnięć, sąd może bowiem:

  • odmówić ustalenia planu spłaty jeśli upadły celowo doprowadził do swojej niewypłacalności lub ją umyślnie ją zwiększył, bądź też gdy w okresie 10 lat przed dniem zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w stosunku do upadłego prowadzono postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część jego zobowiązań;
  • zdecydować o ustaleniu planu spłaty na określony czas – tutaj sąd bierze pod uwagę możliwości finansowe upadłego, a także bada czy upadły doprowadził do swojej niewypłacalności umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa – od tego będzie zależało przez ile lat dłużnik będzie spłacał swoje długi (jeśli mamy do czynienia z rażącym niedbalstwem plan spłaty nie może być krótszy niż 36 miesięcy). Po ustaleniu planu spłaty dłużnik spłaca zazwyczaj niewielkie raty w sposób określony w planie, przez okres wskazany przez sąd. Po spłacie długów wskazanych w planie spłaty pozostałe długi zostają umorzone. Warto pamiętać, że w okresie wykonywania planu spłaty wierzycieli upadły nie może dokonywać czynności prawnych, które mogłyby pogorszyć jego zdolności do spłaty.
  • umorzyć zobowiązania bez planu spłaty – tylko jeśli sąd ustali, że dłużnik jest trwale niezdolny do dokonania jakichkolwiek spłat;
  • warunkowo umorzyć zobowiązania bez planu spłaty na okres 5 lat – jeśli nie ma pewności co do tego czy niezdolność dłużnika do spłaty ma charakter trwały. W tej sytuacji na dłużnika nakłada się nowe ograniczenia i obowiązki, a długi zostają umorzone jeśli w ciągu 5 lat ani upadły ani też wierzyciele nie złożą uzasadnionego wniosku o ustalenie planu spłaty (okres ten mogą więc przerwać wierzyciele jeśli uzyskają informację o wypłacalności dłużnika). Sąd może również w każdej chwili uchylić umorzenie zobowiązań, jeśli dłużnik nie wywiąże się ze swoich obowiązków lub nie będzie przestrzegał ograniczeń.

Kiedy sąd uznaje, że dłużnik dopuścił się rażącego niedbalstwa?

Sąd dokonuje oceny sprawy biorąc pod uwagę wszelkie czynniki mające wpływ na powstanie niewypłacalności dłużnika. W szczególności sąd bierze pod uwagę postawę dłużnika, jego stosunek do zaciąganych zobowiązań i obowiązku ich spłaty. Sąd weryfikuje czy dłużnik stał się niewypłacalny na skutek swoich świadomych działań i czy stan ten był możliwy do uniknięcia.

Rażące niedbalstwo dłużników jest też szeroko opisywane w orzecznictwie sądów. Dla przykładu przyjrzeliśmy się sprawom upadłościowym w rejonie apelacji poznańskiej:

  • Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto w Poznaniu wskazał, że: odnośnie stopnia zawinienia – na gruncie prawa upadłościowego – trzeba natomiast wskazać, że wina jest umyślna, jeżeli dłużnik działa lub dopuszcza się zaniechania w zamiarze wywołania stanu swej niewypłacalności, a więc gdy chce, aby ona powstała (zamiar bezpośredni), albo przewidując możliwość takiego stanu rzeczy, na to się godzi (zamiar ewentualny). Przy winie nieumyślnej sprawca wprawdzie przewiduje możliwość wystąpienia szkodliwego skutku, lecz bezpodstawnie przypuszcza, że zdoła go uniknąć (świadoma nieumyślność), albo też nie przewiduje możliwości nastąpienia takiego skutku, choć powinien i mógł go przewidzieć (nieświadoma nieumyślność). W obu formach chodzi o niedbalstwo. Pojęcie niedbalstwa wiąże się z niezachowaniem wymaganej staranności. Dla oceny winy w postaci niedbalstwa decydujące znaczenie ma miernik staranności, jaki przyjmuje się za wzór prawidłowego postępowania.(postanowienie Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto w Poznaniu z dnia 14 marca 2018 r., sygn. XI Gzd 22/17)
  • Sąd Rejonowy w Koninie wskazał, że: W sprawie nie budziło wątpliwości, iż opisane w stanie faktycznym zadłużenie M. G. (1) w głównej mierze związane było z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą w przedmiocie świadczenia usług transportowych. Okoliczność ta była bezsporna, nadto sama wnioskująca kategorycznie potwierdziła, iż chciała podtrzymać prowadzoną działalność gospodarczą. (…) Sąd kierując się względami słuszności oraz humanitaryzmu nie dopatrzył się również w kategoriach obiektywnych okoliczności uzasadniających dalszego prowadzenia postępowania, mimo istnienia obiektywnej przesłanki do oddalenia wniosku. Wynikające bowiem zadłużenia wnioskodawczyni nie jest związane np. z jej kalectwem, chorobą czy niezawinioną utratą źródeł zarobkowania. (…) Tym samym w ocenie Sądu brak jest silnych argumentów o charakterze społecznym, słusznościowym czy humanitarnym, przemawiających za oddłużeniem konsumenta. (postanowienie Sądu Rejonowego w Koninie z dnia 4 kwietnia 2016 r., sygn. V GU 53/15).

Należy jednak przypomnieć, że w marcu 2020 r. nastąpiły znaczne zmiany w przepisach o upadłości konsumenckiej i pierwsze orzeczenia po tych zmianach dopiero się pojawią.

Ile kosztuje postępowanie w sprawie upadłości konsumenckiej?

Podstawowym kosztem postępowania jest opłata sądowa od wniosku o ogłoszenie upadłości w kwocie 30 zł. W przypadku reprezentowania przez pełnomocnika konieczne jest także uiszczenie opłaty skarbowej w wysokości 17 zł. Dłużnik każdorazowo zostaje również obciążony kosztami postępowania przed sądem, które są różne w zależności od stopnia skomplikowania, rozmiarów sprawy i czasu trwania postępowania. Koszty te są pokrywane z dochodów jakie przyniesie upłynnienie składników znajdujących się w masie upadłości (np. ze sprzedaży mieszkania dłużnika). W przypadku, gdy dłużnik nie ma majątku pozwalającego na pokrycie kosztów, koszty te są tymczasowo pokrywane z budżetu Skarbu Państwa, a następnie rozliczane w planie spłaty. W przypadku całkowitego umorzenia długów bez ustalania planu spłaty sąd obciąża Skarb Państwa tymczasowo pokrytymi kosztami. Brak możliwości pokrycia kosztów postępowania w przypadku upadłości konsumenckiej nie jest więc przeszkodą we wszczęciu postępowania.

Ile trwa postępowanie w sprawie upadłości konsumenckiej?

Niestety nie ma jednej poprawnej odpowiedzi na powyższe pytanie. Czas trwania postępowania w sprawie o upadłość konsumencką zależy od wielu czynników. Samo ogłoszenie upadłości może potrwać do kilku miesięcy – na ten etap składa się bowiem jedynie sprawdzenie wniosku pod kątem formalnym i wydanie postanowienia. Przeprowadzane następnie postępowanie po ogłoszeniu upadłości może potrwać od kilku miesięcy do nawet kilku lat – jest to zależne między innymi od ilości wierzycieli, rozmiarów majątku oraz wysokości długów. Warto jednak pamiętać, że pierwsze pozytywne skutki można odczuć już po ogłoszeniu upadłości, bowiem wtedy z mocy prawa zostają zawieszone egzekucje komornicze prowadzone przeciwko dłużnikowi.

Ile kosztuje prowadzenie sprawy o upadłość?

Nasze wynagrodzenie waha się w zależności od stopnia skomplikowania sprawy, rozmiarów zadłużenia i prawdopodobnej długości postępowania przed sądem. Każdą sprawę traktujemy indywidualnie, w związku z czym wynagrodzenie ustalamy dopiero podczas pierwszego spotkania z klientem. Wysokość wynagrodzenia jest zawsze wynikiem rozmowy i porozumienia z klientem. Niejednokrotnie wychodzimy naprzeciw potrzebom klienta, choćby rozkładając kwotę wynagrodzenia na dogodne raty. Przygotowując się jednak do spotkania z prawnikiem warto pamiętać, że sprawy upadłościowe są często długotrwałe oraz wymagają sporego nakładu pracy i drobiazgowości – co przedkłada się na wysokość wynagrodzenia.

Gdzie działamy?

Nasi specjaliści od prawa upadłościowego działają w Poznaniu, tym samym większość spraw upadłościowych prowadzimy w Wielkopolsce, najczęściej przed Sądem Rejonowym Poznań – Stare Miasto w Poznaniu, który jest też sądem upadłościowym. Udzielamy porad prawnych klientom z całej Polski, jednakże w zakresie upadłości konsumenckiej, zwłaszcza jeśli chodzi o prowadzenie spraw sądowych, działamy głównie w Poznaniu i innych wielkopolskich miastach takich jak: Gniezno, Jarocin, Wągrowiec, Śrem, Koło, Ostrów Wielkopolski, Konin, Września, Grodzisk Wielkopolski, Środa Wielkopolska, Nowy Tomyśl, Oborniki, Chodzież, Pila, Złotów, Słupca, Pleszew, Szamotuły, Gostyń, Leszno, Krotoszyn, Kalisz, Kościan, Turek.

Podsumowując, zwróć się do naszych specjalistów jeśli potrzebujesz:

  • przeanalizować swoją sytuację finansową i określić rozmiary swojego zadłużenia;
  • porady prawnej w sprawie dotyczącej upadłości konsumenckiej;
  • ocenić swoje szanse na umorzenie długów w postępowaniu upadłościowym;
  • pomocy w sporządzeniu wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej;
  • pośrednika w kontakcie z wierzycielami;
  • reprezentacji w postępowaniu sądowym o ogłoszenie upadłości konsumenckiej;
  • reprezentacji przed organami egzekucyjnymi.

Z wyrazami Szacunku

Adwokat Maciej Kacprzak i radca prawny Bartosz Kowalak

Kancelaria Kacprzak Kowalak i Partnerzy

Adwokaci i radcowie Prawni w Poznaniu